Dostępna strona to nie strona dla osób niewidomych. To najczęstsze nieporozumienie w tym temacie i zarazem najbardziej kosztowne, bo prowadzi prostą drogą do wniosku „nas to nie dotyczy”.
Zacznijmy więc od tego, czym dostępność jest naprawdę. Potem przejdziemy do przepisów — od czerwca 2025 część firm ma tu konkretne obowiązki — a na końcu do rzeczy, które sprawdzisz samodzielnie w kwadrans, bez specjalisty.
Najczęstsze wyobrażenie: dostępna strona to taka, która działa z czytnikiem ekranu dla osób niewidomych. To prawda, ale to wąski wycinek.
Dostępność obejmuje też osoby słabowidzące, które powiększają tekst do 200%, osoby z zaburzeniami widzenia barw, osoby z niepełnosprawnością ruchową korzystające wyłącznie z klawiatury, osoby niesłyszące oglądające wideo bez dźwięku oraz osoby z trudnościami poznawczymi, dla których liczy się prosty język i przewidywalny układ.
Do tego dochodzi grupa, o której nikt nie myśli jako o „niepełnosprawnej”: ktoś ze złamaną ręką, ktoś w jasnym słońcu patrzący w telefon, ktoś oglądający wideo bez dźwięku w tramwaju, ktoś starszy, kto po prostu gorzej widzi. Te ograniczenia są czasowe albo sytuacyjne, a rozwiązania są dokładnie te same.
Innymi słowy: dostępność to nie funkcja dla mniejszości, tylko jakość wykonania.
Od 28 czerwca 2025 roku obowiązuje polska ustawa wdrażająca unijny Europejski Akt o Dostępności. Obejmuje szeroką grupę produktów i usług kierowanych do konsumentów — między innymi handel elektroniczny, usługi bankowe, transport pasażerski, telekomunikację i e-booki.
Dla większości czytelników tego tekstu istotne są dwa wyłączenia.
Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi — czyli firmy zatrudniające mniej niż 10 osób, których roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 2 milionów euro — co do zasady nie są objęte obowiązkami dotyczącymi usług. To wyłączenie obejmuje dużą część małych sklepów internetowych i firm usługowych w Polsce.
Nieproporcjonalne obciążenie — podmiot może być zwolniony, jeżeli wykaże, że dostosowanie byłoby dla niego nieproporcjonalnie kosztowne. Uwaga: to nie jest wymówka do zaznaczenia w formularzu, tylko ocena, którą trzeba udokumentować.
Przepisy przewidują też okresy przejściowe dla części sytuacji, ale ich zakres bywa w internecie upraszczany do hasła „macie czas do 2030 roku”, co potrafi wprowadzić w błąd. Jeżeli prowadzisz sprzedaż online i zatrudniasz więcej niż kilka osób, to jest moment na rozmowę z prawnikiem, a nie na wnioskowanie z artykułu na blogu — także z tego.
I jeszcze jedno, żeby nie było wątpliwości: to nie jest porada prawna. To orientacja w temacie i lista pytań, z którymi warto pójść dalej.
Standardem, do którego odsyłają przepisy, jest WCAG — zbiór wytycznych dotyczących dostępności treści internetowych. W praktyce mówi się o poziomie AA, i to on jest punktem odniesienia.
Dokument jest obszerny i napisany językiem technicznym, ale dla zwykłej strony firmowej sprowadza się do kilkunastu rzeczy, które i tak powinny być zrobione dobrze. Poniżej te, które w naszej praktyce wychodzą najczęściej jako braki.
Jasnoszary tekst na białym tle wygląda elegancko na monitorze projektanta w zaciemnionym pokoju. Na telefonie w słońcu jest nieczytelny dla wszystkich, nie tylko dla osób słabowidzących.
Wytyczne mówią o minimalnym stosunku kontrastu 4,5:1 dla zwykłego tekstu i 3:1 dla dużego. Nie trzeba tego liczyć ręcznie — bezpłatne narzędzia sprawdzają dwa kolory w kilka sekund.
Częsty problem, o którym się zapomina: tekst na zdjęciu w nagłówku strony. Kontrast bywa poprawny na jednym zdjęciu, a po podmianie grafiki znika. Bezpieczniej dodać półprzezroczystą warstwę pod tekstem niż liczyć na to, że każde kolejne zdjęcie będzie odpowiednio ciemne.
Kontrast bywa też pierwszą ofiarą wyboru stylu graficznego — modne jasnoszare napisy na białym tle wyglądają dobrze na mockupie i źle na telefonie. O tym, jak podejść do wyboru stylu bez takich pułapek, pisaliśmy w tekście o tym, jak wybrać styl projektu strony internetowej.
Test, który zajmuje dwie minuty i wykrywa zaskakująco dużo: odłóż mysz i przejdź przez stronę samym klawiszem Tab.
Sprawdź trzy rzeczy. Czy widać, na którym elemencie aktualnie jesteś — czyli czy jest wyraźna obwódka lub podświetlenie. Czy da się dojść do wszystkiego: menu, formularza, przycisku wysyłki. Czy kolejność ma sens, a nie skacze z nagłówka do stopki i z powrotem.
Najczęstsza usterka, jaką znajdujemy w Netlorii przy audytach: projektant usunął domyślną obwódkę zaznaczenia, bo „brzydko wygląda”, i nie zastąpił jej niczym. Dla osoby korzystającej z klawiatury strona staje się wtedy labiryntem po ciemku.
Każde zdjęcie niosące informację potrzebuje opisu — tego samego atrybutu alt, o który upomina się każde narzędzie SEO.
Dwie zasady, które wystarczą na start. Po pierwsze, opisuj funkcję, a nie wygląd: przy zdjęciu przycisku napisz, co robi, a nie jakiego jest koloru. Po drugie, zdjęcia czysto dekoracyjne — tło, ozdobna kreska — powinny mieć pusty opis, a nie żaden. Pusty mówi czytnikowi „pomiń”, brak opisu każe mu przeczytać nazwę pliku, a nikt nie chce słuchać ciągu znaków z aparatu.
Formularz kontaktowy to zwykle najważniejszy element strony firmowej i zarazem najczęstsze miejsce problemów.
Pole musi mieć etykietę powiązaną z nim technicznie, a nie sam szary napis w środku, który znika po kliknięciu — po wpisaniu połowy treści użytkownik nie pamięta już, czego dotyczyło pole. Komunikat o błędzie powinien mówić, co poprawić, a nie tylko podświetlać ramkę na czerwono. I nie może polegać wyłącznie na kolorze, bo część osób go nie rozróżni — obok koloru potrzebny jest tekst albo ikona.
Nagłówki nie służą do powiększania tekstu. Są szkieletem strony, po którym czytniki ekranu poruszają się tak, jak widzący czytelnik przebiega wzrokiem po tytułach.
Zasady są proste: jeden nagłówek pierwszego poziomu na stronę, kolejne poziomy w kolejności, bez przeskakiwania. Jeżeli tekst ma być większy, ustawia się to stylem, a nie zamianą akapitu w nagłówek.
Wideo z lektorem wymaga napisów — także dlatego, że ogromna część nagrań w mediach społecznościowych oglądana jest bez dźwięku.
Osobna sprawa to animacje i automatycznie przewijające się karuzele. Element, który sam się porusza dłużej niż pięć sekund, powinien dać się zatrzymać. Dla osób z zaburzeniami przedsionkowymi ruchoma zawartość bywa dosłownie przyczyną złego samopoczucia, a dla wszystkich pozostałych to głównie irytacja, gdy baner zmienia się w trakcie czytania.
Tu jest argument, który zwykle przekonuje bardziej niż ustawa.
Znaczna część wymagań dostępności pokrywa się z dobrymi praktykami SEO: opisy alternatywne zdjęć, poprawna hierarchia nagłówków, sensowna struktura strony, opisowe teksty linków zamiast „kliknij tutaj”. Wyszukiwarka czyta stronę podobnie jak czytnik ekranu — nie widzi, tylko interpretuje kod.
Druga korzyść jest jeszcze bardziej wymierna: czytelny kontrast, zrozumiałe formularze i przewidywalna nawigacja podnoszą konwersję u wszystkich odwiedzających. Formularz, w którym nie wiadomo, co poprawić, traci klientów niezależnie od tego, czy ktoś ma niepełnosprawność.
Trzecia, o której warto pamiętać przy planowaniu budżetu: dostępność wbudowana w projekt od początku kosztuje ułamek tego, co poprawianie gotowej strony. Kolejność jest tu taka sama jak przy wymogach formalnych sklepu internetowego — najtańszy moment to ten przed rozpoczęciem prac.
Najprostszy sposób, żeby zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi: wyobrazić sobie tę samą stronę oczami trzech różnych „odbiorców”.
| Element strony | Widzący użytkownik | Czytnik ekranu | Wyszukiwarka |
|---|---|---|---|
| Zdjęcie bez opisu | widzi produkt | czyta nazwę pliku | nie wie, co przedstawia |
| Cennik jako grafika | czyta ceny | pomija w całości | nie indeksuje treści |
| Link „kliknij tutaj” | rozumie z kontekstu | słyszy samo „kliknij tutaj” | nie wie, dokąd prowadzi |
| Nagłówki użyte do powiększania tekstu | nie zauważa różnicy | gubi strukturę dokumentu | błędnie odczytuje hierarchię |
| Błąd formularza oznaczony samym kolorem | widzi czerwoną ramkę | nie dostaje informacji | bez znaczenia |
Zwróć uwagę na dwie ostatnie kolumny. W większości wierszy są niemal identyczne — i to nie przypadek. Czytnik ekranu i robot wyszukiwarki mają ten sam problem: żaden z nich nie widzi, obaj czytają kod. Dlatego praca nad dostępnością i praca nad techniczną stroną SEO to w dużej mierze ta sama praca, wykonana raz.
Element pomijany, bo nie wygląda na techniczny. A dotyczy najszerszej grupy odbiorców ze wszystkich wymienionych wcześniej.
Chodzi o zdania, które da się zrozumieć za pierwszym razem: krótsze konstrukcje, mniej rzeczowników odczasownikowych, konkret zamiast żargonu branżowego. „Dokonujemy realizacji wdrożeń w zakresie rozwiązań webowych” i „robimy strony internetowe” znaczą to samo, ale tylko jedno z tych zdań ktoś przeczyta do końca.
To akurat ta część dostępności, która nic nie kosztuje i najszybciej widać ją w statystykach — bo dotyczy również osoby, która trafiła na stronę z telefonu, w biegu, między jednym a drugim spotkaniem. W Netlorii traktujemy uproszczenie tekstów jako część pracy nad stroną, a nie usługę copywriterską do dokupienia osobno.
Cztery testy, do których nie potrzeba specjalisty ani płatnych narzędzi:
Zastrzeżenie do ostatniego punktu: narzędzia automatyczne wychwytują może połowę problemów. Wysoki wynik nie oznacza, że strona jest dostępna — oznacza, że nie ma oczywistych błędów w kodzie. Reszty nie sprawdzi żaden skaner, bo wymaga przejścia strony jak człowiek.
Warto też pamiętać, że dostępność nie jest stanem, który raz się osiąga. Każda nowa podstrona, każdy wgrany baner i każda zainstalowana wtyczka mogą ją popsuć — dlatego te cztery testy najlepiej powtarzać po większych zmianach, a nie raz na zawsze.
Jeżeli masz istniejącą stronę, zacznij od czterech testów wyżej i spisz, co wyszło. Większość znalezionych problemów to poprawki na poziomie stylów i szablonu, nie przebudowa.
Jeżeli dopiero planujesz stronę, wpisz dostępność do zakresu prac na etapie ustaleń, tak samo jak responsywność. Wykonawca, dla którego to oczywistość, nie doliczy za nią osobno; wykonawca, który usłyszy o tym po odbiorze, wystawi fakturę za poprawki.
A jeżeli prowadzisz sprzedaż online i zatrudniasz więcej niż kilka osób — sprawdź u prawnika, czy wyłączenie dla mikroprzedsiębiorstw obejmuje Twoją firmę, zanim uznasz temat za zamknięty.
Zrób te cztery testy na własnej stronie — zajmą kwadrans. Jeżeli coś w nich wyjdzie, a nie wiesz, czy to poprawka w szablonie czy większa praca, napisz do mnie, obejrzę i powiem wprost.
